تعلیم و تر بیت

   مهارت های تربیت فرزند

هدف از نگارش ورود به مبحث فرزند پروری و تربیت کودکان ،ارائه راه کار ساده و علمی برای والدین محترم در برخورد با مشکلات

و مسائل مربوط به کودکان بوده و از هر گونه کلی گویی و شعار در این زمینه پرهیز می نماییم .

هدف ما این است که پدر و مادر کودک بیاموزند وقتی عزیزشان نق نق می کند و خواسته به جایی دارد ......اتاق خوابش همیشه

کثیف و نامرتب است ....خواهرش را کتک می زند ...از زدن مسواک امتناع می نماید ....

ترس شبانه یا شب ادراری دارد چگونه با وی بر خورد نمایید یا بر عکس هنگامی که رفتار مناسبی از وی سرمی زند چگونه

اورا تشویق نمائید

این ها مسائل و معضلات هر روز والدین بوده که گاهی آنان را مستأصل می نماید. لذا بر آن هستیم با ارائه راه حل های مناسب برای

هر مورد بگوییم چگونه تصمیم بگیرد و چگونه عمل نمایید.

هر چند باید اذعان کنیم تربیت کودکان مسئله بسیار پیچیده و عمیق بوده و برای اطلاع بیشتر والدین عزیز آنان را به کتاب های

علوم تربیتی ارجاع می دهیم.

قبل از هر چیز یادآوری می نمائیم در حل مشکلات و مسائل کودک خود از یک روش استفاده نمائید چرا که به عبارت دیگر کودکان

با هم متفاوتند از جهت ژنتیک ، سرشت ، توانایی های روحی ، فیزیکی متفاوتند

شما نیز ؛ والدینی دیگر متفاوتید لذا خود و کودکان را با همسایه ها و فامیل و ... مقایسه نکنید.

لذا ارائه یک راه حل برای ایست نیست . ولی می توان برای هر مشکل راه حل های گوناگون ارائه کرد تا هر کسی بسته به شرایط

خود انتخاب نماید.

هدف نهایی آرامش و تحکیم خانواده است تا در یک محیط دوست داشتنی و صمیمی هر کسی به وظیفه خود عمل نماید .

ده اصل کلی را ابتدا مطرح می نمائیم و در شماره های بعدی به طور موضوعی برای مسائل مبتلا به راه حل ارائه می کنیم .

1- ثابت کنید رئیس هستید . فکر کنید و بعد تصمیم بگیرید ولی از تصمیم خود کوتاه نیایید هر چند به مذاق کودکتان خوش نیاید.

2-   امر کنید ولی نپرسید .

به جای گفتن امر نمائید . مثلا به جای جمله " بچه ها فکر نمی کنید وقت خوابه و باید آماده خواب شوید " بگویید "

عزیزم ساعت 10 است و مسواک بزن و بخواب "

3-   حرفی که می زنید برایتان مهم باشد.

فرضا اگر کودک در اتاقش است و برای شام صدایش می زنید و برای بار دوم و سوم ....ولی هنوز نیامده لازم است

پس از بار اول به اتاق وی رفته و بگویید وقتی صدایت می زنم انتظار دارم فورا بیایی و سر سفره بشینی

4- کوتاه و مختصر درخواست نمائید و از وراجی بپرهیزید مثلا کودک را برای انجام تکالیفش امر کرده اید ولی هنوز انجام نداده است

و شما به جای اینکه بگویید من نیم ساعت قبل به تو گفتم برو مشقت را بنویس و نرفتی ...

فردا نمره کم می گیری .... من باید چند بار مدرسه بیام و تعهد برای درس خواندن توبدهم و ....

باید بگویید" عزیزم همین الان تلویزیون را خاموش کن و تکالیف را انجام بده"

5-   اول فکر کنید و سپس عمل نمائید.

بدترین لحظه آن است که اول کاری  را انجام دهید و سپس در خصوص آن فکر کنید .

روند تربیت درست کودک به آسانی و اتفاقی بدست نمی آید و مستلزم دقت مطالعه و تمرین می باشد.

6-   خودتان به حرفی که می زنید عمل کنید.

در محیط خانه بهترین آموزش و الگو برای کودکان رفتار والدینی است

اگر کودک را از انگشت کردن در بینی منع می نمائید ولی خود آن را انجام می دهید هیچ گاه نمی توانید خواست خود را عملی نمائید.

7-   عشق، اعتماد و احترام

آمرانه ترین دستورات را به گونه ای بیان نمائید که ارتباط عاطفی با فرزندتان قطع نشود و در همه حال او احساس نماید

که دوستش دارید و به او احترام می گذارید.

فرزندتان آنچه بیش از همه نیاز دارد وقت شما می باشد هر روز برای فرزندتان وقت بگذارید و اجازه دهید صحبت کند

به موقع تشویقش کنید تا اعتماد او جلب شود کلمه دوستت دارم و به تو اعتماد دارم را بارها در موقعیت های مناسب بکار برید .

8-   از نق زدن بی جا فرزندتان نترسید و تسلیم نشوید.

در صورتیکه در مقابل خواسته بی جای کودکتان تسلیم شوید شادی کوتاه مدتی به او هدیه کرده اید ولی باید بفکر اهداف

دراز مدت و تربیت او باشید لذا اگر تصمیم درستی گرفتید اصلا کوتاه نیایید و عقب نشینی شما در این شرایط تقویت

بر آموزشی در در فرزند را زنده می نماید.

9-   برای حمایت کودکتان راه های خوب و متفاوتی به او معرفی نمایید.

مثلا برای تمیز کردن اتاق خواب بگویید " اول تکلیف را انجام می دهی یا اتاق خوابت را تمیز می کنی؟ یا بگویید

اگر اتاق خوابت را تا یک ساعت دیگر تمیز کردی من نیم ساعت در تکالیف مدرسه ات به شما کمک می کنم.

10-                       نظم یادتان نرود ، قانون وضع نمایید

تمام فعالیت های روزانه کودکتان را به رمز یادداشت نمایید اولویت زمانی فعالیت های وی را با توجه به سن و سال و توانایی های

فردی برنامه ریزی نمایید یک تقویم بزرگ روی دیوار نصب نموده فعالیت های وی را روزانه ، هفتگی یا ماهانه ثبت نمایید.

برای خانواده قانون وضع نموده و همه را مکلف نمایید به آن عمل نمایید مثلا غر زدن ممنوع (حتی شما) . برای تخلف از قوانین

وضع شده جریمه نقدی یا کاری منظور کنید . مثلا اگر غر زدی باید سفره را تا 3روز جمع نمایی!

در شماره بعدی بطور موضوعی موارد مبتلا به و شایع را ذکر نموده و سعی می کنیم راه های گوناگون برای حل هر مورد ارائه می نماید. 

ادامه دارد......                                                                                 تهیه کننده: دکتر حمید رضا توکلی

                                                                                                               متخصص اطفال

 

رفتار با كودك 1 تا 3 ساله هنگام غذا خوردن

 

رفتار با كودك 1 تا 3 ساله هنگام غذا خوردن

 

درصورتي كه كودك مايل است با دست غذا بخورد نبايد ممانعت نمود.

استفاده از قاشق براي كودك نوپا ضرورت دارد ولي ممكن است نياز به كمك داشته باشد.


كودك نوپا نياز به مكان نسبتا خلوت براي خوردن غذا دارد چون تمركز كوتاه مدت دارد،

يعني صداي بلند راديو، تلويزيون يا رفت و آمد خواهر، برادر يا مشاجره مي تواند توجه او را از خوردن غذا منحرف كند. 

دادن استراحت قبل از خوردن غذا و زمان ثابت مصرف غذا براي اين كودكان اهميت خاصي دارد.

اجراي برنامه ي ثابت سبب آرامش كودك مي شود يعني بشقاب و قاشق هميشگي، مكان ثابت

و حتي نحوه ي آماده كردن او براي غذا.

اشتهاي كودك همانند خلق و خوي او نوسان دارد. بهتراست روزي كه غذاي كم مي خورد اصرار نشود

كه حتما غذايش را بطور كامل استفاده كند.


قدرت تقليد كودك در اين سن و سال زياد است و رفتارهاي اعضاي خانواده را تقليد مي كند

لذا نبايد رفتار نامناسب در هنگام خوردن غذا صورت گيرد.

كودك غذاي گرم را دوست دارد، البته نبايد غذا داغ يا سرد باشد.
كودك غالبا با غذا بازي می کند ريخت و پاش كرده و آداب غذا خوردن را رعايت نمي كند.
  كودك نوپا فقط 5 تا 10 دقيقه حالت نشستني را تحمل مي كند و قبل از اتمام غذا، سفره را ترك كرده

و مجددا برگشته و به مادر خواهد گفت(من گرسنه ام)
  رنگ و ظاهر غذا توجه آنها را جلب كرده و لذا غذا را دستكاري خواهند كرد.

                                                        
اصول رفتار با كودك 3 تا 5 سال

 بايد با انواع مختلف غذاها آشنا شود. بهتراست غذايي كه كودك اولين بار استفاده مي كند

به وسيله ي يك عضو بزرگتر خانواده خورده شود تا الگويي براي كودك باشد.

 ميان وعده ها نبايد آنچنان زياد باشند كه كودك نتواند غذاي اصلي را بخورد. در دادن مواد شيريني نبايد

زياده روي كرد چون مي تواند سبب فساد دندان، سوء تغذيه و چاقي او شود. 

 برقرار كردن قوانين واضح در ارتباط با خوردن غذا نشاندهنده ارزش ها نگرش هاي خانواده است

و لذا بايد به كودكان اين قوانين را تفهيم كرد.

 كودكان حتي اگر غذاي جديد را نپذيرفتند چنانچه هر بار مختصري بچشند يا استشمام كنند مي تواند

در پاسخ آن ها تاثير داشته باشد. لذا ايجاد فرصت براي اين كه غذاي جديد را ببينند و دست بزنند

ولي حتي نخورند قدمي مثبت محسوب مي گردد چون كودك از طريق حس ها مثل بويايي، لامسه

و بينايي درك مي كنند. غذاي جديد بايد زماني كه كودك كاملا گرسنه است داده شود.

ز مصرف چاشني و اختلاط مواد به گونه اي كه هيچيك از آنها مشخص نباشد بايد خودداري كرد.

بهتر است بشقاب، قسمتهاي جدا براي هريك از مواد خوراكي داشته باشد.

غذا بايد ولرم باشد. غذاي داغ و نيز غذاي سرد موجب ترس كودك خواهد شد.

موادغذايي را بايد به نحو خوبي تهيه كرد. مثلا پوره ي سيب زميني اگر بصورت توده درآيد

از خوردن آن امتناع خواهد كرد.

محيط خوردن غذا بايد جالب و حاكي از آرامش باشد لذا امرونهي و اعمال روش هاي تربيتي درحين صرف غذا مناسب نيست.

 نداشتن تحرك كافي، خواب كافي و وجود بيماري مي تواند عامل نخوردن مداوم غذا توسط كودك باشد.

از بشقاب و فنجان ثابت استفاده كرده و غذا را به تكه هاي كوچك تقسيم كرد.

بايد به كودك اجازه داد تا اگر غذاي بيشتري مي خواهد ابراز نمايد.

همزمان با دسترسي به استقلال، ريخت و پاش غذا كماكان ادامه مي يابد ولي بايد تحمل شود.

صحبت كردن با كودك خردسال فرصتي براي رفتارهاي خوب در حين غذا و در طول روز است.

 ساعت خوردن غذا فرصتي براي ابراز رفتارهاي خوب در حين غذا و در طول روز است.

كودكان علاقه دارند غذاهاي جديد را دستكاري كرده و سپس بخورند اين نيز بخشي از رفتار آنها محسوب مي گردد.

 

 

 

 

روانشناسی کودک

مهارت های تربیت فرزند

هدف از نگارش ورود به مبحث فرزند پروری و تربیت کودکان ،ارائه راه کار ساده و علمی برای والدین محترم در برخورد با مشکلات و مسائل مربوط به کودکان بوده و از هر گونه کلی گویی و شعار در این زمینه پرهیز می نماییم .

هدف ما این است که پدر و مادر کودک بیاموزند وقتی عزیزشان نق نق می کند و خواسته به جایی دارد ......اتاق خوابش همیشه کثیف و نامرتب است ....خواهرش را کتک می زند ...از زدن مسواک امتناع می نماید ....ترس شبانه یا شب ادراری دارد چگونه با وی بر خورد نمایید یا بر عکس هنگامی که رفتار مناسبی از وی سرمی زند چگونه اورا تشویق نمائید

این ها مسائل و معضلات هر روز والدین بوده که گاهی آنان را مستأصل می نماید. لذا بر آن هستیم با ارائه راه حل های مناسب برای هر مورد بگوییم چگونه تصمیم بگیرد و چگونه عمل نمایید. هر چند باید اذعان کنیم تربیت کودکان مسئله بسیار پیچیده و عمیق بوده و برای اطلاع بیشتر والدین عزیز آنان را به کتاب های علوم تربیتی ارجاع می دهیم.

قبل از هر چیز یادآوری می نمائیم در حل مشکلات و مسائل کودک خود از یک روش استفاده نمائید چرا که به عبارت دیگر کودکان با هم متفاوتند از جهت ژنتیک ، سرشت ، توانایی های روحی ، فیزیکی متفاوتند

شما نیز ؛ والدینی دیگر متفاوتید لذا خود و کودکان را با همسایه ها و فامیل و ... مقایسه نکنید.

لذا ارائه یک راه حل برای ایست نیست . ولی می توان برای هر مشکل راه حل های گوناگون ارائه کرد تا هر کسی بسته به شرایط خود انتخاب نماید.

هدف نهایی آرامش و تحکیم خانواده است تا در یک محیط دوست داشتنی و صمیمی هر کسی به وظیفه خود عمل نماید .

ده اصل کلی را ابتدا مطرح می نمائیم و در شماره های بعدی به طور موضوعی برای مسائل مبتلا به راه حل ارائه می کنیم .

1- ثابت کنید رئیس هستید . فکر کنید و بعد تصمیم بگیرید ولی از تصمیم خود کوتاه نیایید هر چند به مذاق کودکتان خوش نیاید.

2-   امر کنید ولی نپرسید .

به جای گفتن امر نمائید . مثلا به جای جمله " بچه ها فکر نمی کنید وقت خوابه و باید آماده خواب شوید " بگویید " عزیزم ساعت 10 است و مسواک بزن و بخواب "

3-   حرفی که می زنید برایتان مهم باشد.

فرضا اگر کودک در اتاقش است و برای شام صدایش می زنید و برای بار دوم و سوم ....ولی هنوز نیامده لازم است پس از بار اول به اتاق وی رفته و بگویید وقتی صدایت می زنم انتظار دارم فورا بیایی و سر سفره بشینی

4- کوتاه و مختصر درخواست نمائید و از وراجی بپرهیزید مثلا کودک را برای انجام تکالیفش امر کرده اید ولی هنوز انجام نداده است و شما به جای اینکه بگویید من نیم ساعت قبل به تو گفتم برو مشقت را بنویس و نرفتی ... فردا نمره کم می گیری .... من باید چند بار مدرسه بیام و تعهد برای درس خواندن توبدهم و ....

باید بگویید" عزیزم همین الان تلویزیون را خاموش کن و تکالیف را انجام بده"

5-   اول فکر کنید و سپس عمل نمائید.

بدترین لحظه آن است که اول کاری  را انجام دهید و سپس در خصوص آن فکر کنید . روند تربیت درست کودک به آسانی و اتفاقی بدست نمی آید و مستلزم دقت مطالعه و تمرین می باشد.

6-   خودتان به حرفی که می زنید عمل کنید.

در محیط خانه بهترین آموزش و الگو برای کودکان رفتار والدینی است

اگر کودک را از انگشت کردن در بینی منع می نمائید ولی خود آن را انجام می دهید هیچ گاه نمی توانید خواست خود را عملی نمائید.

7-   عشق، اعتماد و احترام

آمرانه ترین دستورات را به گونه ای بیان نمائید که ارتباط عاطفی با فرزندتان قطع نشود و در همه حال او احساس نماید

که دوستش دارید و به او احترام می گذارید.

فرزندتان آنچه بیش از همه نیاز دارد وقت شما می باشد هر روز برای فرزندتان وقت بگذارید و اجازه دهید صحبت کند به

موقع تشویقش کنید تا اعتماد او جلب شود کلمه دوستت دارم و به تو اعتماد دارم را بارها در موقعیت های مناسب بکار برید

 

8-   از نق زدن بی جا فرزندتان نترسید و تسلیم نشوید.

در صورتیکه در مقابل خواسته بی جای کودکتان تسلیم شوید شادی کوتاه مدتی به او هدیه کرده اید ولی باید بفکر اهداف

دراز مدت و تربیت او باشید لذا اگر تصمیم درستی گرفتید اصلا کوتاه نیایید و عقب نشینی شما در این شرایط تقویت

بر آموزشی در در فرزند را زنده می نماید.

9-   برای حمایت کودکتان راه های خوب و متفاوتی به او معرفی نمایید.

مثلا برای تمیز کردن اتاق خواب بگویید " اول تکلیف را انجام می دهی یا اتاق خوابت را تمیز می کنی؟ یا بگویید

اگر اتاق خوابت را تا یک ساعت دیگر تمیز کردی من نیم ساعت در تکالیف مدرسه ات به شما کمک می کنم.

10-                       نظم یادتان نرود ، قانون وضع نمایید

تمام فعالیت های روزانه کودکتان را به رمز یادداشت نمایید اولویت زمانی فعالیت های وی را با توجه به سن و سال

و توانایی های فردی برنامه ریزی نمایید یک تقویم بزرگ روی دیوار نصب نموده فعالیت های وی را روزانه ، هفتگی

یا ماهانه ثبت نمایید.

برای خانواده قانون وضع نموده و همه را مکلف نمایید به آن عمل نمایید مثلا غر زدن ممنوع (حتی شما) .

برای تخلف از قوانین وضع شده جریمه نقدی یا کاری منظور کنید . مثلا اگر غر زدی باید سفره را تا 3روز جمع نمایی!

در شماره بعدی بطور موضوعی موارد مبتلا به و شایع را ذکر نموده و سعی می کنیم راه های گوناگون برای حل هر

مورد ارائه می نماید.

ادامه دارد......                                                                                 تهیه کننده: دکتر حمید رضا توکلی

کنترول خشم کودک

           کنترل خشم کودک

داد می‌زند، هوار می‌كشد، پا به زمین می‌كوبد و شروع می‌كند به گفتن همه حرف‌های بدی كه بلد است. تنها سه سال دارد.

مادر سعی در آرام كردنش دارد، اما كودك بی‌توجه همچنان گریه می‌كند

و حاضر نیست كاری را كه مادر گفته انجام دهد. این همان كوچولوی دوست داشتنی است كه حالا در نقش یك شیطان كوچك ظاهر شده است.


لجبازی یكی از خصوصیات رفتاری منفی است كه در سنین خاصی در كودكان بروز می‌كند؛

نافرمانی و پافشاری بر خواسته‌های عموما نامعقول كه در صورت مخالفت پدر و مادر به داد و بیداد

و به تعبیری «قشرق» منتهی می‌شود.سنینی كه كودك برای دستیابی به استقلال تلاش می‌كند و می‌خواهد كارها را آن‌گونه

كه خودش می‌خواهد و نه آن‌طور كه والدین می‌خواهند، انجام دهد.

لجبازی طبیعی در كودكان نوپا:
  رفتارهای لجبازانه به‌طور طبیعی در سنین بین پانزده‌ماهگی تا سه و نیم سالگی در كودكان شایع است.

كودكان در این سنین لجباز و نافرمان هستند به‌طوری كه گاهی والدین بهتر است از افعال منفی برای واداشتن آنها به كاری

كه باید انجام دهند، استفاده كنند.

مثل این‌كه به این غذا دست نزن كه مال مادر یا خواهرت است تا كودك غذای خود را بخورد.

 در این سنین هر خواسته‌ای كه از سوی والدین مطرح می‌شود با جواب نه كودك روبه‌رو می‌‌شود، می‌افزاید:

در بسیاری مواقع كودكان برای انجام هر كاری اجازه دخالت والدین را نمی‌دهند و مرتب از واژه خودم استفاده می‌كنن

 در این سنین زمانی كه پاسخ نه به خواسته كودك داده می‌شود یك سلسله رفتارهای پرخاشگرانه از آنها سر می‌زند كه به آن قشرق می‌گویند.

این رفتارها شامل پا كوبیدن، جیغ و داد و فریاد زدن و گریه كردن است.

آگاهی، گام اول در كنترل لجبازی:

  پافشاری والدین بر پاسخ منفی به خواسته كودك  اگر باید به خواسته كودك جواب منفی داده شود والدین باید بر پاسخ نه خود پافشاری كنند،

در رفتار خود قاطع باشند و رفتار قشرق مانند كودك را تحمل كنند.

در بعضی مواقع تحمل رفتارهای لجبازانه كودك برای والدین سخت می‌شود و آنها احساس می‌كنند روش‌های تربیتی درست

را نمی‌دانند یا كودكشان دچار یك مشكل جدی است

در حالی كه این رفتارها در سنین نوپایی و همچنین در سنین نوجوانی كاملا طبیعی تلقی می‌شود.

لجبازی در نوجوانان:

نوجوانان هم برای كسب استقلال و احراز هویت خود رفتارهای لجبازانه در برابر والدین دارند و در برابر خواسته‌های آنها

جواب منفی می‌دهند.دكتر خوشابی تاكید می‌كند ‌

با توجه به خصوصیات روانشناختی، مدارای والدین با نوجوان و كنار آمدن با آنها در كنترل رفتار لجبازانه نوجوانان، نقشی

موثر دارد.

بحث‌های بی‌پایان كودكان لجباز:
ماندگاری رفتارهای لجبازانه در برخی كودكان كه از حدود چهار تا پنج سالگی خود را نشان می‌دهد، موضوع دیگری

است كه می‌تواند والدین را درگیر كند.

بداخلاقی‌ها معمولا در سنین بالاتر كمتر دیده می‌شود

اما ممكن است به شكل دیگری بروز كند. رفتارهای لجبازانه دائمی همراه با پرخاشگری و نه گفتن مكرر كودكان به

والدین، زمینه تنش همیشگی را در خانه فراهم می‌كند.

آنها در بیشتر موارد دچار پرخاشگری هستند. در این اختلال، كودكان با والدین وارد جنگ قدرت می‌شوند و

می‌خواهند به نوعی قدرت را در خانواده در دست بگیرند.

به گفته این روانپزشك منزل این كودكان تبدیل به میدان جنگ والدین و كودك می‌شود

تاثیر تنبیه و تشویق ‌در ‌كنترل ‌رفتارهای ‌لجبازانه:

بداخلاقی‌های كودكان به هر علتی كه باشد به هیچ وجه قابل پذیرش نیست و نباید در والدین این ترس را به وجود آورد كه

در برابر هر پاسخ نه به كودك خود با داد

و فریاد و كوبیدن سرش به زمین مواجه شوند.رفتارهای لجبازانه كودكان گاه كار را به جایی می‌كشاند

كه والدین كنترل خود را از دست می‌دهند و حتی ممكن است در مواردی به تنبیه فیزیكی روی آورند
زمانی كه صحبت از تنبیه می‌شود به هیچ وجه تنبیه فیزیكی مدنظر نیست زیرا روش‌های تربیتی كه تنبیه بدنی دارد، جایی

در تربیت نوین و سازنده امروزی ندارد،

اما می‌توان از روش‌های رفتاری مانند تشویق و تنبیه در كنترل رفتار لجبازانه استفاده كرد.

 در محرومیت موقتی، والدین می‌توانند كودك را از حضور در مكانی كه آنها در آن حضور دارند، منع كنند.

به‌طور مثال برای كودك سه ساله به میزان سه دقیقه او را در اتاق با در باز قرار دهند و از او بخواهند اتاق را ترك نكند.


پس از این سه دقیقه هم نیم ساعت بی‌توجهی عاطفی به كودك كارساز است.

همچنین محروم كردن كودك از اسباب‌بازی‌های مورد علاقه به مدت دو تا سه ساعت یا محرومیت كودك از بردن به جایی

كه دوست دارد،

می‌تواند به‌عنوان یك تنبیه مورد استفاده قرار گیرد.

وی در عین حال به این موضوع هم اشاره دارد كه بعد از رفتار نامطلوب اگر تنبیه به صورت طولانی‌مدت ادامه یابد

می‌تواند رفتارهای لجبازانه را تقویت كند.